Jan-Willem(48)

Twintig jaar stond ik voor de klas op een basisschool in Den Bosch. Ik hield van lesgeven, maar niet meer van het systeem: CITO-toetsen, inspectiekaders, registratieplicht, en steeds meer administratie. Toen mijn vrouw en ik scheidden en de kinderen het huis uit waren, had ik niets meer dat me bond aan Nederland. Ik zocht iets radically anders.

Het Baskenland trok me om een onverwachte reden: het onderwijssysteem. De ikastolak — Baskische scholen — hebben een pedagogisch model dat lijkt op wat het Nederlandse onderwijs ooit was: kleinschalig, creatief, met veel aandacht voor buitenonderwijs en de lokale omgeving. Via een internationaal docentennetwerk vond ik een positie als Engelstalige vakdocent aan een internationale school in Bilbao.

De homologación van mijn PABO-diploma duurde elf maanden. In die tijd leerde ik Spaans (B2 vereist) en begon ik met Baskisch — een taal die op geen enkele andere Europese taal lijkt. Mijn school betaalde de homologación-kosten van €200 en gaf me een voorlopig contract op basis van mijn Nederlandse ervaring. Het salaris: €2.100 netto per maand voor een volledig contract.

Bilbao is een verrassende stad. Het is niet het Spanje van zon en strand — het regent hier bijna net zo vaak als in Nederland. Maar de stad heeft het Guggenheim Museum, een fantastische culinaire scene met pintxos (de Baskische tapas), en een compactheid die me doet denken aan Den Bosch. Mijn appartement in Casco Viejo — de oude binnenstad — kost €750 per maand.

De Baskische cultuur is uniek in Spanje. Het Baskenland heeft een eigen belastingsysteem met lagere tarieven dan de rest van Spanje. Mijn IRPF-tarief is effectief 2-3% lager dan in Madrid of Barcelona. De regio investeert zwaar in onderwijs en cultuur. Mijn school heeft een budget voor materialen dat twee keer zo hoog is als wat ik in Nederland gewend was.

Ik ben nu twee jaar in Bilbao en ik ben een betere leraar dan ooit. Mijn leerlingen — een mix van Spaanse, Baskische en internationale kinderen — zijn nieuwsgierig en gemotiveerd. We doen project-gebaseerd leren, gaan wekelijks de natuur in, en er is geen CITO-toets in zicht. Mijn collega's zijn gepassioneerd en betrokken. Het voelt als onderwijs zoals het bedoeld is.